ERFT felieton radiowy

Zapraszam do wysłuchania felietonu radiowego autorstwa Pani Marii Woś z Radia Wrocław, dotyczącego projektu ERFT, oraz wydanej książki:
SEKRET RODZINNY

Hungarian Red Cross, Tracing Service 2

Dear Mr. Franczak,

Unfortunately, there is no news in your case. We presume that the relative of Mr. Erpf does not want to get in contact. I am really sorry. A final possibility on our part would be publishing an advertisement on our website about this case in the hope that somebody, who knows about your father would come forward. Our website is: www.tracing.hu

It has a page for tracing advertisments:
http://www.keresoszolgalat.hu/Ki-tud-r%C3%B3luk/
Please advise us if you wish this, and we would do it with pleasure.

Wszystko dzieje się symultanicznie. Dzisiaj na Węgrzech święto narodowe z okazji rewolucji 1956r. A my kilka dni temu, z Moniką, weszliśmy do kamienicy przy Üllöi ut. 64. Tam wiódł ostatni ślad Erpfa- adres gabinetu z książki telefonicznej właśnie z 56r. Pani portierka była zbyt młoda, żeby cokolwiek pamiętać, ale posadę odziedziczyła po babce, która w spadku zostawiła jej książki lokatorów. Obiecała poszukać doktora. Nie przeszliśmy 20m, gdy zdyszana dogoniła nas. Przed kamienicą czekała starsza pani- owszem pamięta Erpfa- miał żonę, dwie córki, oraz gabinet pod trójką. Podczas rewolucji jedną z córek sfotografowano na ulicy. Rodzina w obawie o jej życie uciekła z kraju. Najpierw wyjechała żona z córkami, potem Karoly. Gdzie?- nie wiadomo. Może do Austrii, a może do Niemiec. A może w ogóle za ocean. Nic pewnego nie da się powiedzieć...

W ten oto sposób, z ostatnimi dniami pobytu w Budapeszcie, urywa się trop węgierski. Co prawda Erpf Karoly w 1988r. dostał złoty dyplom Akademii Medycznej, ale to jedyny ślad.

Jeszcze jedno- jeśli w 1956r. jego córka uczestniczyła w rewolucji, to musiała mieć przynajmniej 16 lat. Zatem urodziła się przed r.1940. Erpf spotkał Wandę w 1943, lub 44. Potwierdza się wersja cioci Bożenki- miał rodzinę i “nie zgłosił się” po wojnie.

Minden szimultán történik. Ma október 23-án Magyarországon az 1956-os forradalom évfordulója van, nemzeti ünnep. Néhány nappal ezelőtt Mónival bementünk egy bérházba, az Üllői út 64-es szám alatt. Ott volt az utolsó nyom Erpf-ről, az 1956-os telefonkönyv szerint itt volt az orvosi rendelője. A gondnok hölgy elég fiatal volt, nem emlékezhetett személyesen, de az állást a nagyanyjától örökölte, aki meghagyta neki a régi lakónyilvántartásos könyveket. Megígérte, hogy előkeresi az orvost. Alig hagytuk el 20 méterre a házat, utánunk rohant. A ház előtt várt ránk egy idős hölgy, aki emlékezett Erpf-re. A hármas szám alatt volt a rendelője és volt két lánya. Az egyik lányát a forradalom alatt lefényképezték a tüntetőkkel. A család, féltve a lány életét elmenekült az országból. Előbb a lányok és az anyjuk menekült el, utánuk Károly. Hogy hova? Nem tudni. Talán Ausztriába, talán Németországba. De tálán az óceánon túlra. Semmi biztosat nem tudunk...

És ilyen módon, Budapesti tartózkodásom utolsó napjaiban elszakad a Magyarországi szál is. 1988-ban Erpf Károly arany diplomát kapott a SOTÉ-n de ez az utolsó nyom.

Még valami. Ha 1956-ban részt vett a lány a forradalomban, akkor már legalább 16 éves lehetett. Tehát 1940 előtt született. Erpf 1943-ban vagy 1944-ben találkozott Wandával. Ez Bozena nagynéném verzióját erősíti meg, miszerint családja volt, és ezért nem jelentkezett a háború után.

06.10

Tak wyląda historia babci, a raczej jedna z jej wersji. W międzyczasie spotkałem się z rodziną, po rozmowach ustaliliśmy, że może to być Erpf Karoly. Ciocia jest pewna, że to był Karol- tak w domu się o nim mówiło. Wanda mówiła podobno, że to “brzydkie nazwisko”, takie “Pff, pff...”.

A dziś byliśmy w archiwum miejskim, gdzie przechowywane są księgi urodzin. Czekały już na nas zamówione w zeszłą środę. Znaleźliśmy- 04 lutego 1914r. urodził się Erpf Karoly Lajos, syn doktora Erpf Karoly'a (a więc zawód i imię dziedziczne)- protestanta i żydówki Marii Kisler, która w 1920r. też przeszła na protestantyzm- o czym zaświadczyła dopiero w 1931r. Co więcej w momencie urodzin ojciec Karola miał 30 lat, a jego matka 41.

Így néz ki a nagymama története, illetve a történet egyik verziója. Időközben találkoztam a családommal, és a beszélgetések során arra jutottunk, hogy lehetséges, hogy Erpf Károly a vér szerinti nagyapám. A nagynéném biztos abban, hogy Károlynak hívták - ezen a néven emlegették máskor is otthon. Wanda azt mondta, hogy "csúnya neve volt", olyan "Pff, pff..." Ma voltunk a városi archivumban, ahol a születési anyakönyveket tartják. Vártak ránk a múlt héten megrendelt anyakönyvek. Megtaláltuk, hogy 1914 február 4-én született Erpf Károly Lajos, dr. Erpf Károly Ede (református) és Kisler Mária (izraelita) gyermeke, vagyi a nevét és foglalkozását is később apjától örökölte. Az anya 1920-ban áttért a református hitre, amiről 1931-ben nyilatkozatot tett az anyakönyvi hivatalnál. Károly születésekor apja 30, anyja pedig 41 éves volt.

27.08

Dostaliśmy odpowiedź z Archiwum Wojskowego. Żadnego Erbsta nie mają. Niestety nie podali listy lekarzy, która znajduje się w ich papierach. Jedno jest pewne- to raczej nie był Erbst. Jednocześnie coraz wyraźniej rysuje się postać Karoly Erpfa. Urodził się w 1914 (rok przed Wandą), pracował w szpitalu, z którego w 1943r. zabierano lekarzy na front. Po wojnie praktykował w IX dzielnicy, a w latach 50-tych był odpowiedzialny za tworzenie służby zdrowia w Stalinvaros (węgierskiej Nowej Hucie). Wiadomo też, że w 1988r. odebrał Złoty Dyplom Akademii Medycznej. Teraz spróbujemy go odnaleźć, może uda się zdobyć zdjęcie...

Megkaptuk a választ a Hadtörténeti Levéltárból. Nem találtak Erbst nevű embert. Sajnos nem adták meg a fronton szolgálatot teljesítő orvosok listáját, ami megtalálható náluk. Egy dolog most már biztosnak tűnik - nem Erbst-nek hívták. Ugyankkor egyre tisztábban körvonalazódik Erpf Károly alakja. 1914-ben született (egy évvel Wanda előtt), kórházban dolgozott, ahonnan 1943-ban elvitték az orvosokat a frontra, a háború után a IX. kerületben volt prakszisa, és az ötvenes években kinevezték az új Sztálinvárosi kórház vezetésével (a magyar Nowa Hutában). Tudni lehet, hogy 1988-ban Arany diplomát kapott a SOTE-n. Most megpróbáljuk megtalálni, talán sikerül szereznünk róla egy képet...

06.08

Dziś poszliśmy na Mester ut. 13. Tam mieścił się gabinet Karoly Erpf'a.

Ma eljutottunk a Mester utca 13-ba. Ebben a házban volt található Erpf Károly rendelője.

Rita mówi, że dla niej bardziej prawdopodobnie brzmi Ernst. Mój tata też zareagował mocniej na to nazwisko. Szkoda, że nie zachowały się żadne dokumenty...

Ritának hihetőbbnek tűnik az Ernst-nek vagy Ernszt név. Az apám szintén erősebben reagált erre a változatra. Kár, hogy semmilyen dokumentum nem maradt…

07.08

Tak więc poszliśmy na Alkotmany nr 4, gdzie w trakcie wojny miał gabinet Ernst Zoltan. Samo centrum, koło parlamentu. Najpierw próbował przejechać nas samochód na przejściu-miał czerwone... Potem minął nas starszy mężczyzna-może to był on?

Az Ernst név nyomában elmentünk az Alkotmány utca 4-hez, ahol a második világháború idejében Ernst Zoltán rendelője volt. A központban van, a parlament közelében. Amikor az úton átkeltünk, majdnem elütött minket egy autó, pedig piros lámpája volt… Utána elballagott mellettünk egy idős férfi – talán ő volt az?

Dzisiaj z Moniką szukaliśmy w Bibliotece Miejskiej śladu Erbsta. Przejrzeliśmy książki telefoniczne Budapesztu z lat 1928-60 i spis lekarzy z 1940-41. Jest sporo Ernstów (w tym kilku doktorów), jeden Erpf- ten ostatni znika ok.1960r. i zaczyna dosyć wcześnie- chyba za stary... Niestety żadnego Erbsta, tylko w 1947r. jeden koszerny rzeźnik- Salomon Erbst.

Today, with Monica, we looked for Erbst in the Town's Library. Nothing much. Quite a few Ernsts from 1938-45, one Erpf- medical doctor finishing his work in late 50's. Probably too old. No any Erbst- only one kosher butcher Salomon in 1947...